Thành viên công ty TNHH chưa góp đủ phần vốn đã cam kết thì quyền biểu quyết thay đổi theo thời điểm: trong thời hạn góp vốn, quyền tính theo phần cam kết; hết thời hạn mà vẫn thiếu, quyền chỉ còn tương ứng với phần đã thật sự góp, và phần chưa góp phải được hội đồng thành viên xử lý. Nhiều công ty nhỏ không để ý chuyện này cho tới khi một nghị quyết bị chất vấn vì tính phiếu theo con số trên giấy.
Bài trình bày quy định về thời hạn góp vốn và hệ quả theo Luật Doanh nghiệp 2020, cách hội đồng thành viên xử lý phần vốn chưa góp, ảnh hưởng tới tỷ lệ biểu quyết, và quan điểm của cả thành viên góp thiếu lẫn các thành viên đã góp đủ. Các mốc ngày trong bài theo bản luật đó; đối chiếu bản sửa đổi trước khi áp dụng.
Cam kết góp và đã góp khác nhau thế nào
Khi đăng ký thành lập, mỗi thành viên ghi một số vốn cam kết góp. Con số ấy cộng lại thành vốn điều lệ trên giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Nhưng cam kết chưa phải là tiền đã vào tài khoản công ty. Vốn chỉ được coi là đã góp khi tiền đã chuyển vào công ty, hoặc tài sản đã được chuyển quyền sở hữu sang công ty và đã được định giá theo quy định.
Ở nhiều công ty nhỏ, khoảng cách giữa cam kết và đã góp không nhỏ. Có người góp một nửa rồi hứa góp nốt khi công ty cần, có người góp bằng công sức điều hành nhưng ghi như góp tiền, có người góp bằng tài sản mà chưa làm thủ tục chuyển quyền. Những khoảng trống ấy không gây chuyện khi mọi người còn đồng lòng, nhưng thành vấn đề ngay khi có bất đồng cần biểu quyết.
Một nguồn nhầm lẫn khác là vốn góp và khoản cho công ty vay. Thành viên chuyển tiền vào công ty với nội dung ghi chung chung, sau đó tranh cãi đó là góp vốn hay cho vay. Hai thứ có hệ quả hoàn toàn khác: góp vốn thì thành phần vốn, có phiếu biểu quyết; cho vay thì là khoản nợ công ty phải trả, không có phiếu. Ghi rõ nội dung chuyển tiền ngay từ đầu tránh được cuộc tranh cãi này.
Sổ đăng ký thành viên và giấy chứng nhận phần vốn góp phải phản ánh phần đã góp thật. Đây là căn cứ để tính phiếu, chia lợi nhuận và xác định trách nhiệm của từng người với nợ của công ty.
Trong thời hạn góp vốn
Theo Luật Doanh nghiệp 2020, thành viên phải góp đủ và đúng loại tài sản đã cam kết trong thời hạn 90 ngày kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, không kể thời gian vận chuyển, nhập khẩu tài sản góp vốn và thực hiện thủ tục hành chính để chuyển quyền sở hữu tài sản. Hãy đối chiếu bản luật sửa đổi mới nhất vì đây là mốc có thể được điều chỉnh.
Trong thời hạn này, thành viên có quyền và nghĩa vụ tương ứng với tỷ lệ phần vốn đã cam kết. Nói cách khác, người cam kết 40% nhưng mới góp 10% vẫn biểu quyết như người giữ 40%. Luật cho phép như vậy vì công ty mới thành lập cần thời gian để tiền và tài sản được chuyển vào.
Thành viên chỉ được góp bằng loại tài sản khác với loại đã cam kết nếu được đa số các thành viên còn lại tán thành theo mức Luật Doanh nghiệp 2020 quy định, tính theo số thành viên chứ không theo vốn; đối chiếu bản sửa đổi và điều lệ. Ví dụ, cam kết góp tiền mà muốn đổi sang góp một chiếc xe tải thì cần sự tán thành đó, kèm việc định giá chiếc xe. Đổi loại tài sản tuỳ tiện là nguồn tranh chấp phổ biến về sau.
Hết hạn mà vẫn chưa góp đủ
Sau khi hết thời hạn góp vốn, Luật Doanh nghiệp 2020 xử lý theo ba tình huống:
| Tình huống | Hệ quả với thành viên | Việc công ty phải làm |
|---|---|---|
| Chưa góp gì | Đương nhiên không còn là thành viên công ty | Xử lý phần vốn đó và đăng ký thay đổi vốn, thành viên |
| Góp một phần | Chỉ có quyền tương ứng với phần vốn đã góp | Xử lý phần chưa góp và đăng ký thay đổi vốn, tỷ lệ |
| Góp đủ | Giữ nguyên quyền theo phần cam kết | Cấp giấy chứng nhận phần vốn góp, ghi sổ đăng ký thành viên |
Công ty phải đăng ký thay đổi vốn điều lệ, tỷ lệ phần vốn góp của các thành viên bằng số vốn đã góp trong thời hạn luật định kể từ ngày cuối cùng phải góp đủ, theo Luật Doanh nghiệp 2020 là 30 ngày. Thủ tục này làm với cơ quan đăng ký kinh doanh; chi tiết hồ sơ có thể xem trên GiayPhep.com.
Thành viên chưa góp hoặc góp thiếu vẫn phải chịu trách nhiệm tương ứng với phần vốn đã cam kết đối với các nghĩa vụ tài chính của công ty phát sinh trong thời gian trước ngày công ty đăng ký thay đổi. Không góp tiền không có nghĩa là thoát trách nhiệm cho giai đoạn đó.
Hội đồng thành viên xử lý phần vốn chưa góp
Phần vốn chưa góp được chào bán theo nghị quyết hội đồng thành viên. Một trình tự gợi ý:
- Hết hạn góp vốn, kế toán đối chiếu chứng từ và lập bảng phần vốn đã góp thật của từng thành viên.
- Chủ tịch hội đồng thành viên triệu tập họp hoặc lấy ý kiến bằng văn bản về việc xử lý phần vốn chưa góp.
- Hội đồng quyết định chào bán phần vốn chưa góp: cho thành viên hiện có theo tỷ lệ, cho người ngoài, hay không chào bán mà giảm vốn điều lệ tương ứng.
- Nếu chào bán, xác định giá, thời hạn và điều kiện; người mua góp tiền vào công ty để trở thành thành viên hoặc tăng phần vốn.
- Cập nhật sổ đăng ký thành viên, cấp giấy chứng nhận phần vốn góp theo phần đã góp thật.
- Đăng ký thay đổi vốn điều lệ và tỷ lệ phần vốn với cơ quan đăng ký kinh doanh trong thời hạn luật định.
Khi tính tỷ lệ biểu quyết cho chính nghị quyết xử lý phần vốn chưa góp, cần dùng phần vốn đã góp thật sau khi hết hạn, không dùng con số cam kết ban đầu.
Ảnh hưởng tới tỷ lệ biểu quyết và các nghị quyết
Cán cân có thể đảo ngược. Ví dụ giả định: ba thành viên cam kết 50%, 30%, 20%. Hết hạn, người cam kết 50% mới góp được một nửa phần của mình, hai người kia góp đủ. Tỷ lệ thật trở thành khoảng 33%, 40% và 27%. Người tưởng là lớn nhất nay không còn lớn nhất, và các nghị quyết trước đây tính theo con số cũ cần được xem lại.
Nghị quyết thông qua sau hạn mà tính sai phiếu. Nếu sau khi hết hạn góp vốn, công ty vẫn tính phiếu theo cam kết cũ, nghị quyết có thể không đạt tỷ lệ thật và bị chất vấn. Việc rà sổ trước mỗi cuộc họp là cách phòng ngừa đơn giản.
Chưa đăng ký thay đổi nhưng quyền đã thay đổi. Quyền biểu quyết chuyển theo phần đã góp kể từ khi hết hạn, dù công ty chưa kịp đăng ký thay đổi. Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp còn ghi số cũ không làm phần vốn chưa góp có thêm phiếu.
Lợi nhuận cũng chia theo phần đã góp. Ngoài quyền biểu quyết, lợi nhuận thường được chia theo tỷ lệ phần vốn đã góp. Thành viên góp thiếu không nên kỳ vọng nhận theo cam kết.
Góc nhìn của thành viên góp thiếu
Không phải ai góp thiếu cũng cố ý. Có người gặp khó khăn tài chính bất ngờ, có người chờ bán một tài sản để góp, có người góp bằng tài sản mà thủ tục chuyển quyền kéo dài. Nếu bạn ở vào tình huống này, hãy nói sớm với các thành viên khác, trước khi hết hạn, và đề xuất phương án cụ thể: xin góp bằng loại tài sản khác, đề nghị người khác góp thay phần thiếu, hay chấp nhận giảm tỷ lệ.
Giữ lại mọi chứng từ góp vốn của mình: uỷ nhiệm chi, biên bản giao nhận tài sản, giấy tờ chuyển quyền sở hữu. Thành viên góp tiền mặt mà không có phiếu thu, hoặc chuyển tiền vào tài khoản cá nhân của giám đốc thay vì tài khoản công ty, thường rất khó chứng minh phần đã góp khi có tranh chấp.
Nếu bạn cho rằng phần mình góp đang bị ghi thiếu, hoặc hội đồng xử lý phần vốn chưa góp theo cách thiệt cho mình, hãy đề nghị đối chiếu bằng văn bản và hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi quyết định bước tiếp theo. Các thành viên đã góp đủ cũng có quyền chính đáng: họ đã bỏ tiền thật, và không thể để công ty treo một phần vốn trên giấy mãi.
Giấy tờ chứng minh phần vốn đã góp
Mỗi loại tài sản góp vốn có loại chứng từ riêng; giữ đủ thì việc đối chiếu sau hạn góp vốn chỉ mất một buổi:
- Góp tiền: chứng từ chuyển khoản vào tài khoản của công ty, ghi rõ nội dung góp vốn và tên thành viên.
- Góp tài sản có đăng ký quyền sở hữu như quyền sử dụng đất, xe: giấy tờ đã sang tên công ty, kèm biên bản định giá được các thành viên chấp thuận.
- Góp tài sản không phải đăng ký: biên bản giao nhận giữa thành viên và công ty, kèm biên bản định giá.
- Giấy chứng nhận phần vốn góp do công ty cấp sau khi góp đủ, và bản trích sổ đăng ký thành viên.
Công ty nên cấp giấy chứng nhận phần vốn góp ngay khi thành viên góp đủ, không đợi tới lúc có ai yêu cầu. Bộ chứng từ này nên được lưu ở công ty và mỗi thành viên giữ một bản sao của phần mình.
Chứng từ góp vốn còn được hỏi đến ở nhiều chỗ khác: ngân hàng khi xét hồ sơ vay, cơ quan thuế khi kiểm tra vốn chủ sở hữu, người mua khi nhận chuyển nhượng phần vốn. Một bộ hồ sơ góp vốn gọn gàng vì vậy có giá trị lâu dài, không chỉ cho lần đối chiếu sau thời hạn góp.
Câu hỏi thường gặp
Thời hạn góp vốn của thành viên công ty TNHH là bao lâu?
Theo Luật Doanh nghiệp 2020, thời hạn là 90 ngày kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, không kể thời gian vận chuyển, nhập khẩu tài sản và làm thủ tục chuyển quyền sở hữu. Hãy đối chiếu bản sửa đổi mới nhất trước khi áp dụng.
Thành viên chưa góp vốn có được dự họp hội đồng thành viên không?
Trong thời hạn góp vốn, thành viên có quyền tương ứng với phần đã cam kết nên vẫn dự họp và biểu quyết. Sau khi hết hạn mà chưa góp gì, người đó đương nhiên không còn là thành viên theo Luật Doanh nghiệp 2020.
Công ty có bắt buộc phải giảm vốn điều lệ khi thành viên góp thiếu không?
Công ty phải đăng ký thay đổi vốn điều lệ bằng số vốn đã góp, trừ khi phần vốn chưa góp đã được chào bán và có người góp đủ trong thời hạn. Hội đồng thành viên quyết định cách xử lý phần vốn chưa góp.
Góp vốn bằng tiền mặt đưa cho giám đốc có được tính không?
Rủi ro rất cao. Vốn góp nên chuyển vào tài khoản của công ty hoặc có phiếu thu, chứng từ của công ty. Tiền đưa tay cho cá nhân giám đốc mà không có chứng từ công ty thì rất khó chứng minh là đã góp vốn khi có tranh chấp.
Thành viên góp thiếu có phải chịu nợ của công ty không?
Theo Luật Doanh nghiệp 2020, thành viên chưa góp hoặc góp thiếu vẫn chịu trách nhiệm tương ứng phần vốn đã cam kết đối với nghĩa vụ tài chính phát sinh trước ngày công ty đăng ký thay đổi vốn điều lệ, tỷ lệ phần vốn góp.
Có được kéo dài thời hạn góp vốn bằng nghị quyết không?
Thời hạn góp vốn do luật quy định, các thành viên không tự kéo dài bằng nghị quyết nội bộ. Nếu thành viên không kịp góp, cách hợp lệ là xử lý phần vốn chưa góp và đăng ký thay đổi, sau đó có thể tăng vốn lại khi thành viên có điều kiện góp.