Trong hội đồng thành viên công ty TNHH, mỗi thành viên biểu quyết theo phần vốn góp của mình, không phải mỗi người một phiếu; nghị quyết được thông qua khi phần vốn tán thành đạt tỷ lệ luật hoặc điều lệ đặt ra, và tỷ lệ cho những việc hệ trọng cao hơn việc thường. Người góp 60% vốn vì thế không tự quyết được mọi thứ, còn người góp 40% có thể chặn được những việc lớn.
Hiểu đúng cách tính tỷ lệ giúp thành viên lớn không ra nghị quyết rồi mới phát hiện thiếu phiếu, và giúp thành viên nhỏ biết mình đang nắm quyền gì để thương lượng cho đàng hoàng thay vì phản đối cảm tính.
Bài giải thích các mốc tỷ lệ theo Luật Doanh nghiệp 2020, mẫu số được tính trên vốn của ai, quyền của điều lệ trong việc đặt tỷ lệ khác, và cách các bên thường xử lý khi rơi vào thế 50–50. Trước khi áp dụng con số nào, bạn nên đối chiếu bản luật sửa đổi mới nhất và điều lệ công ty, vì điều lệ có thể quy định khác.
Phiếu tính theo vốn, không theo người
Nguyên tắc đầu tiên đơn giản nhưng hay bị quên khi quan hệ giữa các thành viên là bạn bè, người nhà: số phiếu của mỗi người bằng phần vốn họ góp. Một công ty có năm thành viên, trong đó một người góp 70%, thì người đó một mình đã vượt quá nhiều thành viên khác cộng lại. Giơ tay đếm đầu người, dù cả bốn người còn lại cùng phản đối, cũng không phản ánh kết quả thật.
Phần vốn dùng để tính là phần vốn thành viên sở hữu theo sổ đăng ký thành viên tại thời điểm biểu quyết. Thành viên chưa góp đủ vốn đã cam kết sau thời hạn góp vốn thì quyền biểu quyết có thể chỉ tính trên phần đã góp; đây là chủ đề riêng, nhưng bạn cần nhớ khi lập danh sách tính phiếu.
Sổ đăng ký thành viên vì vậy không chỉ là giấy tờ cất tủ. Nếu một lần chuyển nhượng phần vốn chưa được ghi vào sổ, người bán vẫn được coi là thành viên khi biểu quyết, còn người mua chưa có phiếu. Trước mỗi cuộc họp quan trọng, hãy chắc sổ đã cập nhật đủ các thay đổi gần nhất.
Điều lệ có quyền quy định cách tính khác trong một số trường hợp. Có công ty thoả thuận rằng một số việc cần cả tỷ lệ vốn lẫn số đông thành viên tán thành, để người góp vốn lớn không áp đảo hoàn toàn. Những thoả thuận kiểu này hợp lệ nếu ghi rõ trong điều lệ và không trái với giới hạn của luật.
Các mốc tỷ lệ theo Luật Doanh nghiệp 2020
Bảng tóm tắt các mốc mặc định khi điều lệ không quy định khác. Con số có thể thay đổi theo bản sửa đổi luật và theo điều lệ từng công ty, nên chỉ dùng bảng để định hướng.
| Hình thức | Loại việc | Mức tán thành cần có | Mẫu số tính trên |
|---|---|---|---|
| Họp | Việc thông thường thuộc hội đồng thành viên | Từ 65% trở lên | Tổng vốn góp của các thành viên dự họp |
| Họp | Bán tài sản có giá trị lớn theo ngưỡng luật, sửa đổi bổ sung điều lệ, tổ chức lại công ty, giải thể | Từ 75% trở lên | Tổng vốn góp của các thành viên dự họp |
| Lấy ý kiến bằng văn bản | Việc thuộc hội đồng thành viên | Từ 65% trở lên | Tổng vốn điều lệ của công ty |
Đọc bảng này cùng điều kiện tiến hành họp: muốn biểu quyết thì trước hết cuộc họp phải đủ điều kiện tiến hành. Hai phép tính khác nhau, làm lần lượt. Một cuộc họp lần thứ ba có thể tiến hành dù chỉ vài thành viên dự, và khi đó tỷ lệ tán thành tính trên vốn của chính những người dự họp đó.
Với các việc đặc biệt, hãy đọc thật kỹ danh sách trong luật và điều lệ. Có công ty bổ sung thêm việc vào nhóm cần tỷ lệ cao, ví dụ kết nạp thành viên mới hoặc thay đổi ngành nghề chính.
Điều lệ được quy định khác đến đâu
Nâng tỷ lệ cho việc quan trọng. Nhiều công ty có hai, ba thành viên quy định một số việc cần tất cả thành viên đồng ý. Cách này bảo vệ người góp ít vốn, nhưng đổi lại mỗi người đều có quyền phủ quyết, dễ dẫn tới bế tắc.
Hạ tỷ lệ cho việc thường. Một số công ty muốn vận hành nhanh nên quy định tỷ lệ thấp hơn cho việc thường. Trước khi làm vậy, cần chắc rằng luật cho phép điều lệ hạ mức đó; nếu không chắc, giữ nguyên mức luật hoặc hỏi người làm nghề.
Thêm việc vào nhóm đặc biệt. Thoả thuận kiểu "thay giám đốc cần 75%" là phổ biến ở công ty có thành viên góp vốn mà không điều hành. Họ muốn có tiếng nói khi người điều hành bị thay.
Quy định cách xử lý phiếu trắng. Thành viên dự họp nhưng không bày tỏ ý kiến thì phiếu của họ vẫn nằm trong mẫu số. Điều lệ nên ghi rõ điều này để tránh tranh cãi.
Thành viên có lợi ích liên quan khi biểu quyết
Khi hội đồng thành viên xem xét một hợp đồng giữa công ty với chính một thành viên, hoặc với người có liên quan của thành viên đó, pháp luật yêu cầu thành viên có lợi ích liên quan không được tham gia biểu quyết về việc ấy. Phần vốn của họ khi đó không tính vào cả tử số lẫn mẫu số, và tỷ lệ được tính trên vốn của các thành viên còn lại.
Ví dụ giả định: công ty có ba thành viên góp 50%, 30%, 20%. Hội đồng cần thông qua hợp đồng thuê nhà xưởng của chính thành viên góp 50%. Thành viên này không biểu quyết. Hai thành viên còn lại sở hữu tổng cộng 50% vốn điều lệ; trong nhóm đó, người góp 30% chiếm 60%, người góp 20% chiếm 40%. Vì vậy cả hai thường phải cùng tán thành thì hợp đồng mới vượt mức luật đòi hỏi.
Quy trình đầy đủ cho giao dịch với người có liên quan, gồm công khai lợi ích, hồ sơ và hậu quả khi bỏ qua, là một chủ đề riêng. Ở đây chỉ cần nhớ rằng khi lập bảng tính phiếu, phải gạch ra phần vốn của người có lợi ích liên quan trước khi cộng trừ bất cứ thứ gì.
Thế 50–50 và cách các bên thường xử lý
Vì sao 50–50 gần như luôn bế tắc. Với mức tán thành cao hơn một nửa, hai thành viên mỗi người một nửa vốn thì không ai tự thông qua được gì. Mọi việc thuộc hội đồng đều cần cả hai cùng đồng ý, trên thực tế là mỗi bên có quyền phủ quyết.
Thoả thuận phân vùng ngay từ đầu. Hai bên ghi trong điều lệ rằng một người chịu trách nhiệm sản xuất, người kia lo bán hàng, mỗi người có hạn mức tự quyết trong vùng của mình qua chức danh điều hành. Việc lớn mới cần cả hai.
Cơ chế phá thế cờ hoà. Một số công ty thoả thuận trước: khi bế tắc kéo dài, nhờ một người hoà giải độc lập, hoặc kích hoạt quyền một bên mua lại phần vốn của bên kia theo giá xác định bằng định giá độc lập. Những điều khoản này phải được soạn cẩn thận và cả hai cùng hiểu.
Đừng lách bằng giấy tờ. Ký biên bản họp không có thật, hoặc lấy chữ ký của bên kia vào văn bản khác rồi dùng cho nghị quyết, là hành vi vi phạm pháp luật và có thể kéo theo trách nhiệm nặng. Bế tắc thì tìm đường hoà giải hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn, không có lối tắt nào an toàn.
Ví dụ giả định: một cuộc họp ba thành viên ở Đồng Nai
Ví dụ giả định: một công ty TNHH kinh doanh vật liệu xây dựng ở Đồng Nai có ba thành viên, góp lần lượt 55%, 25% và 20% vốn điều lệ. Chủ tịch triệu tập họp lần thứ nhất để thông qua kế hoạch mở thêm một cửa hàng và sửa điều lệ về ngành nghề kinh doanh. Thành viên góp 20% báo bận, không uỷ quyền cho ai.
Hai thành viên có mặt sở hữu 80% vốn điều lệ, vượt mức 65% nên cuộc họp lần thứ nhất đủ điều kiện tiến hành theo mốc của Luật Doanh nghiệp 2020. Lúc này mẫu số là 80%. Với kế hoạch mở cửa hàng, nếu chỉ người góp 55% tán thành thì tỷ lệ tán thành là 55 chia 80, khoảng 69%, vượt mức 65% của việc thường. Kế hoạch được thông qua dù người góp 25% không đồng ý.
Với việc sửa điều lệ, mức cần có là 75% vốn dự họp. Một mình người góp 55% chỉ đạt khoảng 69%, không đủ. Muốn sửa điều lệ, cần thêm phiếu của người góp 25%. Cùng một cuộc họp, cùng những người dự, nhưng hai vấn đề có kết quả khác nhau chỉ vì thuộc hai nhóm tỷ lệ khác nhau. Đây chính là lý do nên tính thử trước, và cũng cho thấy thành viên vắng mặt có thể làm thay đổi cán cân theo cách họ không ngờ.
Tính thử tỷ lệ trước khi họp
Thư ký hoặc kế toán nên làm phép tính này trước mỗi cuộc họp, để chủ tịch biết trước kịch bản và chuẩn bị đúng tài liệu:
- Lập danh sách thành viên với phần vốn đã góp theo sổ đăng ký thành viên, kiểm xem có ai còn trong diện góp thiếu.
- Với từng vấn đề, đánh dấu thành viên có lợi ích liên quan và loại phần vốn của họ ra khỏi phép tính vấn đề đó.
- Xác định vấn đề nào là việc thường, vấn đề nào thuộc nhóm đòi tỷ lệ cao theo luật và điều lệ.
- Tính số vốn tối thiểu cần tán thành cho từng vấn đề, ứng với các kịch bản dự họp khác nhau.
- Ghi kết quả vào một bảng ngắn, đưa vào hồ sơ cuộc họp để đối chiếu khi kiểm phiếu.
Phép tính này không nhằm vận động phiếu mà để không ai bị bất ngờ. Nếu thấy một vấn đề gần như chắc chắn không đạt, có thể lùi lại để thảo luận thêm thay vì đưa ra biểu quyết rồi thất bại.
Câu hỏi thường gặp
Thành viên góp 51% vốn có tự thông qua nghị quyết được không?
Theo mốc của Luật Doanh nghiệp 2020, việc thường tại cuộc họp cần từ 65% vốn của thành viên dự họp, nên 51% chưa đủ nếu tất cả thành viên đều dự. Tuy nhiên kết quả còn phụ thuộc số người dự họp và điều lệ, nên hãy tính cụ thể.
Nghị quyết hội đồng thành viên có thể yêu cầu tất cả thành viên đồng ý không?
Điều lệ có thể quy định một số việc cần sự đồng ý của tất cả thành viên. Cách này bảo vệ thành viên nhỏ nhưng tạo nguy cơ bế tắc, nên chỉ nên áp dụng cho số ít việc thật sự hệ trọng.
Phiếu không có ý kiến được tính thế nào?
Phiếu không có ý kiến không được cộng vào phần tán thành nhưng phần vốn của người đó vẫn nằm trong mẫu số. Vì vậy trên thực tế nó có tác dụng gần giống phiếu không tán thành khi tính tỷ lệ.
Lấy ý kiến bằng văn bản có cần tỷ lệ cao hơn cho việc đặc biệt không?
Theo Luật Doanh nghiệp 2020, lấy ý kiến bằng văn bản cần thành viên sở hữu từ 65% vốn điều lệ tán thành. Điều lệ có thể quy định cao hơn hoặc bắt buộc một số việc đặc biệt phải họp, nên bạn đối chiếu điều lệ công ty mình.
Công ty chỉ có hai thành viên mỗi người 50% thì làm sao ra nghị quyết?
Cả hai phải cùng tán thành. Nếu thường xuyên bế tắc, hai bên nên thoả thuận lại điều lệ về phân vùng quyết định, cơ chế hoà giải hoặc quyền mua lại phần vốn của nhau, tốt nhất có người làm nghề hỗ trợ soạn thảo.
Có được uỷ quyền cho người khác biểu quyết thay không?
Có. Thành viên có thể uỷ quyền bằng văn bản cho người khác dự họp và biểu quyết. Phần vốn được tính như của thành viên uỷ quyền, và văn bản uỷ quyền nên ghi rõ phạm vi để tránh hiểu khác nhau.